دانشگاه محقق اردبیلی رفتار مثبت در سازمانهای آموزشی 3 3 2025 09 23 Predicting Students’ Academic Achievement Motivation Based on Academic Vitality and Academic Procrastination پیش‌بینی انگیزش پیشرفت دانش‌آموزان بر اساس سرزندگی تحصیلی و اهمال‌کاری 58 68 4483 10.22098/pbeo.2026.19384.1082 FA امین گلشن دانشجوی دکتری، گروه مطالعات برنامه درسی و سنجش و اندازه گیری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Journal Article 2025 07 19 Background and Aim: Academic achievement motivation plays a pivotal role in students’ learning performance and educational trajectory and is influenced by both positive psychological resources and inhibitory behaviors. Academic vitality, as a positive psychological resource, enhances students’ ability to maintain energy, active engagement, and a positive attitude toward learning, whereas academic procrastination, defined as delaying essential tasks and assignments, reduces motivation. This study aimed to examine the roles of academic vitality and academic procrastination in predicting students’ achievement motivation and to determine the contribution of each variable.<br /><br />Methods: This correlational, applied, and quantitative study involved 852 male and female elementary school students in Ardabil, Iran, selected through stratified random sampling. Data were collected using an age-appropriate academic procrastination questionnaire, an academic vitality scale, and an achievement motivation questionnaire. Analyses included descriptive statistics, Pearson correlation, and stepwise multiple regression while controlling for demographic variables (gender and grade level) using R software.<br /><br />Results: The mean score for academic vitality was 4.12 (SD = 0.61), for achievement motivation 4.05 (SD = 0.58), and for academic procrastination 2.87 (SD = 0.72). Academic vitality showed a strong positive correlation with achievement motivation (r = 0.68), and academic procrastination showed a moderate negative correlation (r = -0.53). Stepwise multiple regression indicated that academic vitality (β = 0.57, p < 0.001) and academic procrastination (β = -0.38, p < 0.001) together explained 62% of the variance in achievement motivation.<br /><br />Conclusion: Strengthening academic vitality and reducing inhibitory academic behaviors can enhance students’ achievement motivation. Educational and psychological interventions that foster energy, active engagement, and positive attitudes while decreasing academic procrastination may improve students’ academic performance and active participation in learning. زمینه و هدف: انگیزش پیشرفت تحصیلی نقش کلیدی در عملکرد و مسیر یادگیری دانش‌آموزان دارد و تحت تأثیر منابع روان‌شناختی مثبت و رفتارهای بازدارنده شکل می‌گیرد. سرزندگی تحصیلی، به عنوان یک منبع روان‌شناختی مثبت، توانایی دانش‌آموزان را در حفظ انرژی، درگیری فعال و نگرش مثبت به یادگیری تقویت می‌کند، در حالی که اهمال‌کاری تحصیلی به تعویق انداختن تکالیف و فعالیت‌های ضروری، انگیزش را کاهش می‌دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سرزندگی تحصیلی و اهمال‌کاری تحصیلی در پیش‌بینی انگیزش پیشرفت دانش‌آموزان و تعیین سهم هر یک از این متغیرها انجام شد.<br /><br />روش: این مطالعه از نوع کمی، کاربردی و توصیفی – همبستگی بود و ۸۵۲ دانش‌آموز دختر و پسر دوره ابتدایی شهر اردبیل با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه سرزندگی تحصیلی، پرسشنامه اهمال‌کاری تحصیلی متناسب با مقطع ابتدایی و پرسشنامه انگیزش پیشرفت گردآوری شد. تحلیل داده‌ها شامل آمار توصیفی، همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه گام‌به‌گام و کنترل متغیرهای دموگرافیک (جنسیت و پایه تحصیلی) در نرم‌افزار R بود.<br /><br />یافته‌ها: میانگین سرزندگی تحصیلی ۴.۱۲ (انحراف معیار ۰.۶۱)، میانگین انگیزش پیشرفت ۴.۰۵ (انحراف معیار ۰.۵۸) و میانگین اهمال‌کاری تحصیلی ۲.۸۷ (انحراف معیار ۰.۷۲) بود. همبستگی سرزندگی با انگیزش مثبت و قوی (r = 0.68) و اهمال‌کاری با انگیزش منفی و متوسط (r = -0.53) مشاهده شد. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد سرزندگی تحصیلی (β = 0.57, p < 0.001) و اهمال‌کاری تحصیلی (β = -0.38, p < 0.001) به طور همزمان ۶۲٪ از واریانس انگیزش پیشرفت را پیش‌بینی کردند.<br /><br />نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که تقویت سرزندگی تحصیلی و کاهش رفتارهای بازدارنده تحصیلی می‌تواند انگیزش پیشرفت دانش‌آموزان را افزایش دهد. طراحی مداخلات آموزشی و روان‌شناختی که انرژی، درگیری فعال و نگرش مثبت دانش‌آموزان را تقویت و اهمال‌کاری تحصیلی را کاهش دهد، می‌تواند به بهبود عملکرد تحصیلی و مشارکت فعال در یادگیری منجر شود. https://pbeo.uma.ac.ir/article_4483_a93380acd92ba46de4152eec70a5345b.pdf