پیش‌بینی انگیزش پیشرفت دانش‌آموزان بر اساس سرزندگی تحصیلی و اهمال‌کاری

زمینه و هدف: انگیزش پیشرفت تحصیلی نقش کلیدی در عملکرد و مسیر یادگیری دانش‌آموزان دارد و تحت تأثیر منابع روان‌شناختی مثبت و رفتارهای بازدارنده شکل می‌گیرد. سرزندگی تحصیلی، به عنوان یک منبع روان‌شناختی مثبت، توانایی دانش‌آموزان را در حفظ انرژی، درگیری فعال و نگرش مثبت به یادگیری تقویت می‌کند، در حالی که اهمال‌کاری تحصیلی به تعویق انداختن تکالیف و فعالیت‌های ضروری، انگیزش را کاهش می‌دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سرزندگی تحصیلی و اهمال‌کاری تحصیلی در پیش‌بینی انگیزش پیشرفت دانش‌آموزان و تعیین سهم هر یک از این متغیرها انجام شد.

روش: این مطالعه از نوع کمی، کاربردی و توصیفی – همبستگی بود و ۸۵۲ دانش‌آموز دختر و پسر دوره ابتدایی شهر اردبیل با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه سرزندگی تحصیلی، پرسشنامه اهمال‌کاری تحصیلی متناسب با مقطع ابتدایی و پرسشنامه انگیزش پیشرفت گردآوری شد. تحلیل داده‌ها شامل آمار توصیفی، همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه گام‌به‌گام و کنترل متغیرهای دموگرافیک (جنسیت و پایه تحصیلی) در نرم‌افزار R بود.

یافته‌ها: میانگین سرزندگی تحصیلی ۴.۱۲ (انحراف معیار ۰.۶۱)، میانگین انگیزش پیشرفت ۴.۰۵ (انحراف معیار ۰.۵۸) و میانگین اهمال‌کاری تحصیلی ۲.۸۷ (انحراف معیار ۰.۷۲) بود. همبستگی سرزندگی با انگیزش مثبت و قوی (r = 0.68) و اهمال‌کاری با انگیزش منفی و متوسط (r = -0.53) مشاهده شد. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد سرزندگی تحصیلی (β = 0.57, p < 0.001) و اهمال‌کاری تحصیلی (β = -0.38, p < 0.001) به طور همزمان ۶۲٪ از واریانس انگیزش پیشرفت را پیش‌بینی کردند.

نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که تقویت سرزندگی تحصیلی و کاهش رفتارهای بازدارنده تحصیلی می‌تواند انگیزش پیشرفت دانش‌آموزان را افزایش دهد. طراحی مداخلات آموزشی و روان‌شناختی که انرژی، درگیری فعال و نگرش مثبت دانش‌آموزان را تقویت و اهمال‌کاری تحصیلی را کاهش دهد، می‌تواند به بهبود عملکرد تحصیلی و مشارکت فعال در یادگیری منجر شود.